Cornelis van Spaendonck, Koolroos, 1800. Het Noordbrabants Museum, ’s-Hertogenbosch

Succes in de schaduw van de guillotine

17 april 2019

Twee jonge Nederlanders groeiden in Parijs uit tot invloedrijke kunstenaars

Het Noordbrabants Museum toont vanaf vrijdag 26 april t/m 25 augustus de grote overzichtstentoonstelling De geur van succes. Gerard & Cornelis van Spaendonck, bloemschilders in Parijs. De expositie vertelt aan de hand van ruim 120 objecten het verhaal van twee Tilburgse broers die aan het eind van de 18de eeuw naar Frankrijk trokken en daar als bloemschilders grote invloed kregen én hun fortuin maakten.

Gerard en Cornelis van Spaendonck leerden het schildersvak in Antwerpen. Gerard, de oudste broer (1746-1822), vertrok van daar naar Parijs, enkele jaren later gevolgd door broer Cornelis (1756-1839). In Parijs maakten de broers snel carrière als bloemschilder; hun invloed op collega-kunstenaars was groot. Koning Lodewijk XVI stelde Gerard aan tot koninklijk miniatuurschilder van bloemen; Napoleon kende hem vanwege zijn verdiensten het Legioen van Eer toe. Cornelis was korte tijd artistiek directeur van de porseleinfabriek in Sèvres en maakte daar ontwerpen voor het kostbare Sèvres-porselein.

Toonaangevende bloemschilders

De broers hadden grote invloed op de Parijse mode. Hun bloemstillevens met ranonkels, koolrozen en vergeet-mij-nietjes waren immens populair. De schilderijen van de Van Spaendoncken sierden de salons van de Franse adel en de privévertrekken van koningin Marie-Antoinette, terwijl hun miniaturen met bloemstillevens op snuif- en poederdoosjes gretig aftrek vonden bij de dames uit de haute bourgeoisie. Daarnaast genoten de broers grote bekendheid doordat hun prenten met botanische studies in hoge oplagen werden uitgebracht.

Succes in de schaduw van de guillotine

Hoewel veel van hun voorname opdrachtgevers de dood vonden tijdens de revolutie en ondanks de steeds wisselende machtsverhoudingen in Parijs, wisten ‘Gérard et Corneille van Spaendonck’ alle woelingen te overleven. Ook na het herstel van de monarchie in 1814/1815 bleven zij in aanzien, zowel bij hun afnemers als bij hun medekunstenaars. De succesvolle broers lieten bij hun dood een aardig fortuin na. Dankzij hun nalatenschap waren hun Tilburgse familieleden in staat om te investeren in de opkomende Tilburgse textielnijverheid en groeide de familie Van Spaendonck uit tot een vermogend fabrikantengeslacht.

Nieuwe aanwinst TEFAF 2019

Het Noordbrabants Museum bezit een groot aantal werken van de gebroeders Van Spaendonck. Enkele weken geleden verwierf het museum op de kunstbeurs TEFAF 2019 ook het tot dusver onbekende schilderij Boeket van oude rozen, jasmijn en sleutelbloemen uit 1829. Het betreft één van de laatste werken van Cornelis van Spaendonck. Het werk zal voor het eerst worden getoond in de tentoonstelling en de bijbehorende catalogus. De aankoop van het schilderij was mede mogelijk door een legaat van de heer G.M. Verweijmeren uit Tilburg.

Nieuwe aanwinst TEFAF 2019

Cornelis van Spaendonck, Boeket van oude rozen, jasmijn en sleutelbloemen, 1829, olieverf op papier op doek, 32 x 24 cm. Aankoop mede dankzij een legaat van de heer G.M. Verweijmeren. Het Noordbrabants Museum, ’s‑Hertogenbosch 

Bekijk ook

De geur van succes

Persdossier inclusief beeldmateriaal