Wat gebeurt er als je de beeldcultuur van carnaval uit de straat haalt en in een museum zet? Als boerenkielen, prinsen, glitterjassen, carnavalswagens, onderscheidingen, gadgets, maskers niet langer decor zijn van een feest, maar onderdeel worden van een kunsttentoonstelling? Vanaf 14 november 2026 laat Het Noordbrabants Museum de verrassende rijkdom van carnaval zien: de beelden, rituelen, creativiteit en het sterke gevoel van verbondenheid. In elf – Cult & Carnaval zet kunstenaar Erik Kessels, samen met tientallen Brabantse carnavalsvierders, de wereld letterlijk en figuurlijk op zijn kop.
Snel naar:
Carnaval is onlosmakelijk verbonden met Brabant. Voor veel Brabanders is het geen feest van een paar dagen, maar een manier van leven. Het jaar wordt gevuld met liedjes schrijven, kostuums maken, wagens bouwen, repeteren en samen toeleven naar dat ene moment waarop alles even anders mag zijn. Waar Het Noordbrabants Museum in de jaren negentig carnaval vanuit historisch perspectief belichtte, kiest het met elf – Cult & Carnaval bewust voor een kunstenaar en de carnavalsvierders zelf. De tentoonstelling maakt de rijkdom van deze levende cultuur zichtbaar.
Erik Kessels
De wereld op z'n kop
Carnaval is van oudsher het moment waarop de wereld even op zijn kop wordt gezet. De gevestigde orde maakt plaats voor een andere werkelijkheid en de macht verschuift tijdelijk naar degenen die haar normaal gesproken niet in handen hebben. Die traditie van omkering vormt ook het hart van elf – Cult & Carnaval. Het museum laat zijn vertrouwde rol los en geeft Erik Kessels en de carnavalsvierders de sleutels van de museumzalen. Zij bepalen voor even wat er binnen die muren gebeurt en welke werkelijkheid daar zichtbaar wordt. Met elf laten we die carnavaleske logica ook daadwerkelijk het museum binnenkomen. In die tijdelijke omkering ontstaat ook ruimte voor satire en maatschappelijk commentaar: bestaande verhoudingen worden bevraagd, terwijl feestvreugde en uitbundigheid de boventoon voeren.
“Al langer krijgen we uit Brabant de vraag om een tentoonstelling over carnaval te maken. Jaren geleden deden we dat vanuit historisch perspectief. Deze keer geven we bewust de vloer aan een kunstenaar en aan de mensen die carnaval ieder jaar opnieuw vormgeven. Zij zijn daar nu even de baas. Wees gewaarschuwd: dit is geen tentoonstelling om stilletjes doorheen te lopen, maar een tentoonstelling die je meesleurt de polonaise in.”
— Jacqueline Grandjean, directeur van Het Noordbrabants Museum
Kunstenaar Erik Kessels
Hij groeide op in het zuiden van Nederland en was zelf ooit Prins Carnaval. “elf is een tentoonstelling die de cultuur rondom dit ‘volkse feest’ uitvergroot, viert en op een eigenzinnige manier belicht. In plaats van een klassieke tentoonstelling over Carnaval, ontvouwt zich hier een zintuiglijk parcours: een reeks installaties die geïnspireerd zijn op de rituelen, symbolen en collectieve verbeelding die de cultus rondom Carnaval maken. Een onderdompeling in een wereld waar ernst en absurditeit, devotie en losbandigheid, traditie en tijdelijke ontregeling naast elkaar bestaan”, aldus kunstenaar Erik Kessels.
Naast dat hij heeft gewerkt met stukken uit de eigen collectie van Het Noordbrabants Museum van o.a. Herman Moerkerk, Leo Gestel en Antoon Derkinderen presenteert Erik Kessels nieuw werk zoals een speciale carnavalswagen, een installatie met papier-machéhoofden, een kakofonie met elf stereosets, een confetti kanon en een door luchtdruk geanimeerde choreografie van rolfluiten.
Over Erik Kessels
Internationaal gerenommeerd kunstenaar Erik Kessels (Roermond, 1966) onderzoekt al decennialang hoe alledaagse beelden, rituelen en menselijk gedrag betekenis krijgen. Met zijn kenmerkende stijl, waarin humor, chaos en omkering centraal staan, werpt hij een nieuw licht op de carnavalscultuur. Zijn Zuid-Nederlandse achtergrond en persoonlijke affiniteit met carnaval komen samen in zijn artistieke blik op deze levende traditie.
Anders Kijken
Met elf – Cult & Carnaval kijken we naar wat er achter carnaval schuilgaat: een wereld van rituelen, beelden, humor, vakmanschap en tradities die van generatie op generatie worden doorgegeven. Voor veel carnavalsvierders voelt die wereld als thuiskomen. In de tentoonstelling krijgen ze de ruimte van het museum. Rond de tentoonstelling organiseert het museum een uitgebreid publieksprogramma met carnavalsverenigingen, makers, tonpraters, ontwerpers en andere betrokkenen. Tijdens de maandelijkse avonden Twee Keer Kijken wordt het thema carnaval vanuit verschillende perspectieven verder uitgediept. Op donderdag 3 december zijn De Gierboys te gast. Daarnaast organiseert het museum in samenwerking met Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch carnavalswandelingen door de stad.
Download hier het volledige persbericht