In 2023 begonnen bij Het Noordbrabants Museum de eerste gesprekken over een gezamenlijke tentoonstelling met de Molukse gemeenschap in 2026, 75 jaar na de aankomst van de eerste Molukse KNIL-soldaten in 1951. Co-curator Manoah Salampessy en conservator Floris van Alebeek werkten samen aan de eerste ideeën. Vanaf het begin was duidelijk dat de gemeenschap een actieve rol moest krijgen in het hele proces. Daarom kozen zij voor een werkwijze in drie fasen: eerst goed luisteren en verhalen verzamelen, daarna samen met vertegenwoordigers uit de gemeenschap ideeën uitwerken en tot slot de tentoonstelling vormgeven mét Molukse makers.
Bezoek de tentoonstelling:
Fase 1 – Inleven
In de eerste fase vormde het museum een kernteam dat onderzoek deed naar de inhoud en richting van de tentoonstelling. Het team deed literatuuronderzoek en bezocht andere tentoonstellingen, theatervoorstellingen en filmvertoningen. Daarnaast sprak het team met leden van de Molukse gemeenschap om beter te begrijpen wat leeft. Om dit beeld verder te verdiepen, plaatste het museum in 2024 een aankondiging voor de tentoonstelling en verspreidde het begin 2025 een vragenlijst. De vragenlijst werd meer dan tweehonderd keer ingevuld en dit gaf veel informatie over persoonlijke ervaringen, belangrijke gebeurtenissen en de manier waarop het Moluks-Nederlandse verleden wordt gerepresenteerd in musea, onderwijs en (traditionele) media. Voor de analyse van deze data werkte het museum samen met CINOP. De vragenlijst leverde dertig mogelijke deelonderwerpen op en maakte duidelijk dat aan een tentoonstelling zoals Ketahanan grote behoefte was.
Werksessie in Amsterdam
Werksessie in Den Bosch
Fase 2 – Brainstormen
De inzichten uit de eerste fase vormden de basis voor drie werksessies met de Molukse gemeenschap. De eerste twee bijeenkomsten vonden plaats op 24 en 25 juni, met in totaal veertig deelnemers, in de Molukse kerk Gunung Batu in Amsterdam en Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch. In interactieve werkvormen verkenden de deelnemers de thema’s die voor hen het meest relevant waren. Ze gebruikten onder meer fictieve reviews om hun ideeën te delen en te bespreken wat een tentoonstelling volgens hen tot een succes kan maken. De derde werksessie vond plaats op 9 september in het museum. Dertig deelnemers werkten daar in groepen aan korte presentaties over de thema’s die zij belangrijk vonden.
Werksessie Amsterdam
Werksessie Den Bosch
Werksessie Den Bosch
Fase 3 – Maken
Op 23 september bundelde het projectteam alle bevindingen tot een concreet plan. Dit plan bestaat uit een verhaallijn met de bovengenoemde vier thema’s, een kernboodschap, een bezoekersreis en een duidelijk doel voor de tentoonstelling. Op basis hiervan is een objectenlijst opgesteld, met daarin de belangrijkste voorwerpen, verhalen en vertellers. In vervolggesprekken met de gemeenschap is dit plan verder aangescherpt en versterkt. De werken van onder andere Hatutamelen, Eva Ririhena, Jerrold Saija en Tabitha Boekweit zullen te zien zijn.
Tijdens het maakproces van Ketahanan: verhalen van veerkracht wordt nauw samengewerkt met Molukse professionals die de tentoonstelling extra diepgang en verbondenheid geven. Fâris van de Lisdonk, grafisch ontwerper, verzorgt de grafische laag en Chiara Titahena, creatief strateeg, ontwikkelt de online campagne in samenwerking met videograaf Geraldo Solisa. Onderzoeker, redacteur en regisseur Chaya Pattiapon maakt persoonlijke videoverhalen van mensen uit de Molukse gemeenschap. De sensitivity reading en redactie is gedaan door Rochelle van Maanen.
Werksessie team Het Noordbrabants Museum
Opnames Ketahanan
